ملا محمد مهدى بن على نقى شريف
71
زاد المسافرين ( فارسى )
در غير صحيح در ظاهر باشد و انتفاع ضماد از غير صحيح بيشتر است و نفث در اين نوع بسيار كم است و علامات و علاج هريك از دموى و صفراوى و بلغمى و سوداوى به دستورى است كه در صحيح مذكور شد . اما شوصه ؛ علامتش همان علاماتى است كه در ذات الجنب مذكور شد ؛ سواى آنكه در شوصه وجع در استخوانهاى دندههايى است كه سر آنها به هم رسيده باشد و علامات ديگر آنكه عليل از شدت وجع حركت نمىتواند كرد و هيچ شكل نمىتواند خوابيد و نفث بسيار كم مىباشد . علاجش نيز در هريك از دموى و صفراوى و بلغمى و سوداوى ، با ذات الجنب ، متّحد است ؛ مگر اينكه در شوصه ابتدا فصد نبايد كرد ، بلكه در روز چهارم يا پنجم يا ششم حقنه بكند به دستورى كه در ذات الجنب سوداوى مذكور شد و به عوض مسهل مشروب ، در ايامى كه مسهل بايد داد ، احتقان به عمل آورند و باقى علاج از فصد و منضج و تبريد و غذا و ضماد ، همان علاج ذات الجنب است و نفع ضماد كمتر از ذات الجنب است . اما ذات الصدر و ذات العرض ؛ علامت هريك از دموى و صفراوى و بلغمى و سوداوى به نحوى است كه در ذات الجنب مذكور شد ؛ سواى اينكه در ذات الصدر ، وجع در ابتداى گودى گردن است تا آخر استخوانهاى سينه و عليل نظر به زمين نمىتواند كرد و سر را به بالا نمىتواند كرد و راحتش آن است كه به پشت يا به پهلو بخوابد . و در ذات العرض ، وجع در مهرههاى پشت مىباشد و عليل بر پشت نمىتواند خوابيد و به چپ و راست نمىتواند نظر كرد و هرگاه سرفه مىكند از شدت وجع مضطرب مىشود و علاج انواع هريك از اينها به عينه علاج ذات الجنب است ؛ سواى اينكه ضماد در ذات الصّدر بر سينه و در ذات العرض بر